Art. 424 k.c. - stan wyższej konieczności

Wyrok Sądu Rejonowego w Wołominie z dnia 5 marca 2008 roku, sygn. akt I C 528/07, niepublikowany

Zgodnie zaś z art. 424 k.c.kto zniszczył lub uszkodził cudzą rzecz w celu odwrócenia od siebie lub od innych niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio od tej rzeczy, ten nie jest odpowiedzialny za wynikłą stąd szkodę, jeżeli niebezpieczeństwa sam nie wywołał, a niebezpieczeństwu nie można było zapobiec i jeżeli ratowane dobro jest oczywiście ważniejsze aniżeli dobro naruszone.

 

Sąd Rejonowy w Wołominie I Wydział Cywilny po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2008 r. na rozprawie w Wołominie sprawy z powództwa ... w Warszawie przeciwko ... o zapłatę odszkodowania z tytułu wypadku komunikacyjnego powództwo oddala.

Pozwem z dnia 15 września 2006 r. pełnomocnik powoda - ... z siedzibą w Warszawie -wniósł o zasądzenie od pozwanego  ...  kwoty 7.000,00 zł tytułem zwrotu wypłaconego przez ... odszkodowania za spowodowaną szkodę komunikacyjną, wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 08 stycznia 2006 r., do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu pozwu pełnomocnik powoda wskazał, iż żądanie zapłaty znajduje oparcie w przepisach art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 124, poz.1152, z późn. zm.). W dniu 22 listopada 2004 r., pozwany spowodował kolizję drogowa, nie posiadając ubezpieczenia OC, w wyniku której uszkodzeniu uległ samochód osobowy marki P. Kwota powstałej szkody została ustalona w wysokości 7 000, 00 zł.,  którą powodowy ... wypłacił na rzecz kierującego pojazdem P..

W dniu 18 listopada 2005 r., powód wezwał pozwanego do dobrowolnego uregulowania należności, co jednak nie nastąpiło, następnie w dniu 09 października 2006 r., Sąd Rejonowy w Wołominie, I Wydział Cywilny, wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, sygn. akt I Nc 162/06, w którym uwzględniając w całości zgłoszone żądanie nakazał pozwanemu, aby zapłacił powodowi kwotę 7.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 08 stycznia 2006 r. do dnia zapłaty oraz obciążył go kosztami procesu.

Przedmiotowy nakaz utracił moc wskutek sprzeciwu pozwanego. We wniesionym sprzeciwie pozwany zakwestionował, iż to on ponosi winę za spowodowanie kolizji drogowej w dniu 22 listopada 2004 r., zaś wcześniejsze przyznanie się do winy spowodowane było emocjami. Dodatkowo pozwany przytoczył okoliczność, iż podejmując  działał w stanie wyższej konieczności, w celu odwrócenia niebezpieczeństwa od pieszych poruszających się po pasie ruchu, odwołując się przy tym do regulacji art. 424 k.c. Ponadto pozwany zakwestionował  wysokość ustalonej szkody, w tym przyjęty zakres uszkodzeń pojazdu P., wnosząc o dopuszczenie na te okoliczności dowodu z opinii biegłego.

W odpowiedzi na wniesiony sprzeciw pełnomocnik powoda podtrzymał żądanie pozwu oraz prawidłowość wyliczenia szkody, nie sprzeciwiając się przy tym wnioskowi pozwanego o powołanie biegłego z tym zastrzeżeniem by to pozwany uiścił zaliczkę na poczet tej opinii. Ponadto pełnomocnik powoda zgłosił wniosek o przesłuchanie dwóch świadków na okoliczność prędkości jazdy poszkodowanego, pozwanego, przyczyn jego zjechania na lewy pas ruchu oraz zakresu uszkodzeń samochodu.

W piśmie z dnia 16 lutego 2007 r., pozwany również zgłosił wniosek o przesłuchanie ... , kierowcy P..

Na rozprawie w dniu 05 kwietnia 2007 r., Sąd Rejonowy w Wołominie, oddalił wnioski dowodowe pozwanego zgłoszone w piśnie z dnia 16 lutego 2007 r., oraz wnioski dowodowe powoda o przesłuchanie świadków wskazanych w piśmie z dnia 12 stycznia 2007 r., jak również wniosek dowodowy pozwanego o powołanie biegłego zgłoszony w sprzeciwie od nakazu zapłaty i wydał wyrok, w którym powództwo oddalił.

Pełnomocnik powoda pismem z dnia 22 maja 2007 r. wniósł apelację od wyroku Sądu Rejonowego w Wołominie, zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości i wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda dochodzone należności na warunkach określonych w pozwie oraz zasądzenia od pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego w wysokości określonej w załączonym zestawieniu kosztów ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji celem jej ponownego rozpoznania przy równoczesnym zobligowaniu Sądu do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego ds. ruchu drogowego i techniki motoryzacyjnej na koszt pozwanego zgodnie z jego wnioskiem złożonym w sprzeciwie od nakazu zapłaty lub powołania biegłego przez Sąd z urzędu.

Przedstawiając powyższe żądania pełnomocnik powoda zarzucał Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego - art. 6 k.c. polegającego na przyjęciu, iż mimo zarzutów pozwanego co do zakresu i wysokości szkody Sąd uznał, iż ciężar dowodu w tej kwestii obciąża powoda wobec wniesienia przez pozwanego sprzeciwu oraz naruszenie prawa procesowego tj. art. 3 k.p.c., art.232 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., a także, że Sąd przekroczył granice swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) przez uznanie, że dowód w postaci urzędowego dokumentu jakim jest notatka policyjna oraz dokumenty rozliczeniowe ubezpieczyciela, który jest organem do likwidacji i rozliczania szkód - nie mogą być uznane za dowód w sprawie, a tylko potwierdzają dokonane czynności w kwestii ustaleń co do winy sprawcy oraz wysokości szkody. Ponadto pełnomocnik powoda zarzucał sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie, że powód nie wykazał winy pozwanego.

Sąd Okręgowy Warszawa Praga w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2007 r. apelacji wydał wyrok (sygn. akt IV Ca 643/07) uchylając zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Wołominie do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania w instancji odwoławczej.

Sąd Okręgowy w swoim uzasadnieniu zwrócił uwagę na niewłaściwe zastosowanie przez Sąd Rejonowy przepisu art. 6 k.c. bowiem wnosząc pozew strona powodowa złożyła do akt sprawy dokumenty mające na celu wykazanie zarówno zasadności, jak i wysokości dochodzonego roszczenia, a charakter tych dokumentów - notatka sporządzona przez Policję oraz kalkulacja wysokości szkody dokonana przez ZU - przemawiały, zdaniem Sądu, za przyjęciem stanowiska, iż powód w sposób dostateczny wywiązał się z obowiązku przewidzianego w przepisie art. 6 k.c. Natomiast samo zakwestionowanie przez pozwanego treści pozwu, zarówno co do winy za kolizję drogową jak i wysokości szkody, nie uzasadniało - tym bardziej, że pozwany nie przedstawił konkretnych dowodów na poparcie swojego stanowiska - twierdzenia, iż to na stronie powodowej w dalszym ciągu spoczywał obowiązek dowodzenia zasadności i wysokości zgłoszonego żądania. Sytuacja procesowa sprawy nakazywała bowiem przyjęcie, iż nastąpiło przesunięcie ciężaru dowodu na pozwanego, tym samym słusznie ..., kwestionując wysokość dochodzonej szkody, wnioskował o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, a Sąd powinien był ten wniosek uwzględnić.

Krytycznie również Sąd Okręgowy odniósł się do oddalenia przez Sąd Rejonowy wniosków dowodowych w przedmiocie przesłuchania świadków: ... i ... . W ocenie Sądu Okręgowego Sąd Rejonowy naruszył dyspozycję art. 6 k.c. oraz nie przeprowadził postępowania dowodowego, bezpodstawnie oddalając wnioski zgłoszone przez strony. Ponadto Sąd Okręgowy zobowiązał Sąd Rejonowy by przy ponownym rozpoznawaniu sprawy przeprowadził postępowanie dowodowe w powyższym zakresie, dopuścił dowód z przesłuchania świadków zgłoszonych przez strony, a w przypadku dalszego kwestionowania przez pozwanego wysokości powstałej szkody, dopuścił na jego koszt dowód z opinii biegłego. W oparciu o tak przeprowadzone postępowanie dowodowe Sąd będzie miał możliwość wypowiedzenia się co do winy ...  oraz okoliczności zaistnienia szkody, jej wysokości i związku przyczynowego.

Pismem procesowym z dnia 21 grudnia 2007 r. pełnomocnik powoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko co do słuszności żądań wobec pozwanego i podtrzymał roszczenia w całej rozciągłości. Ponadto wyraził zgodę na rozłożenie spłaty długu w ratach, a w przypadku nie wyrażenia przez pozwanego na to zgody wniósł o przeprowadzenie postępowania zgodnie z wytycznymi Sądu Okręgowego Warszawa Praga w Warszawie, IV Wydział Cywilny Odwoławczy i orzeczenie zgodnie z żądaniem pozwu przy uwzględnieniu kosztów procesu za obydwie instancje.

W dniu 23 stycznia 2008 r. odbyła się rozprawa, na którą stawili się świadkowie: ... i ... . W imieniu powoda nie stawił się nikt, mimo, iż powód i jego pełnomocnik zostali prawidło o terminie zawiadomieni. Pozwany nie stawił się, a zawiadomienie wróciło z adnotacją „nieobecny" - uznano za doręczone. Na kolejnej - ostatniej rozprawie w dniu 05 marca 2008 r. także w imieniu powoda nikt się nie stawił, pomimo iż powód i pełnomocnik o terminie zostali zawiadomieni. Pozwany nie stawił się, ZPO uznano za doręczone.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny :

Pozwany w dniu 3 października 2003 r. zawarł z ... umowę kupna-sprzedaży samochodu osobowego marki F.

Strony umowy nie zawiadomiły ubezpieczyciela o fakcie zbycia pojazdu.  Umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zawierane były w okresach od 24 kwietnia 2003 r. do 23 kwietnia 2004 r. i od 24 kwietnia 2004 r. do 23 kwietnia 2005 r. przez ... .

W dniu 22 listopada 2004 r., w godzinach popołudniowych, pozwany kierując w.w. pojazdem w miejscowości N. doprowadził do kolizji drogowej z pojazdem marki P., kierowanym przez ... . W momencie zdarzenia nie było żadnych opadów, była dobra widoczność, jednakże było bardzo ślisko, na jezdni leżał lód ze śniegiem. Do kolizji doszło na prostym odcinku drogi, kiedy to jadący F. pozwany ... jadąc z minimalną prędkością, która pozwalała na jazdę w takich warunkach, próbował ominąć idące blisko pobocza dzieci. W trakcie wykonywania tego manewru, pozwany zaczął tracić kontrolę na swoim pojazdem i uderzył w samochód prowadzony przez ... , który widząc tą sytuację na drodze zdążył zjechać swoim autem na pobocze.

W wyniku kolizji żaden z kierowców nie odniósł obrażeń, w pojeździe zaś ...  uszkodzeniu uległy: prawy błotnik, przód, zderzak, pokrywa silnika, lampa, kierunkowskaz, wspomaganie kierownicy i lampa przeciwmgielna. Nawierzchnia jezdni była oblodzona, a oba pojazdy poruszały się z niewielką prędkością. Poszkodowany ... zgłosił powyższe zdarzenie ubezpieczycielowi.

Ubezpieczyciel stwierdził, iż sprawca kolizji nie posiada ważnego ubezpieczenia OC i dokonał wyliczenia szkody poprzez wyliczenie różnicy między wartością pojazdu poszkodowanego po zdarzeniu, a wartością sprzed zdarzenia otrzymując wartość 7 000 zł.

Dokonana kalkulacja pokrywała się z kalkulacją naprawy pojazdu poszkodowanego ... , która objęła takie elementy jak wykładzinę drzwi przednich prawych, klamkę i listwę tych drzwi oraz prawe lusterko. Odszkodowanie poszkodowanemu zostało wypłacone przez ... . Fundusz wezwał następnie pozwanego do zwrotu wypłaconej sumy odszkodowania. Pismo zawierające wezwanie zostało odebrane przez pozwanego w dniu 07 grudnia 2005 r. Pismem z dnia 17 stycznia 2006 r., dokonano ponownego wezwania. Pozwany nie uiścił jednak żądanej kwoty.

Powyższy stan faktyczny Są ustalił na podstawie niekwestionowanych dokumentów z akt szkody oraz zeznań świadka ... .  Sąd pominął zeznania świadka ..., albowiem nie pamiętał on absolutnie przedmiotowego zdarzenia, potwierdził jedynie fakt zarejestrowania przez siebie tejże kolizji.

Za okoliczność bezsporną Sąd uznał fakt spowodowania przez pozwanego kolizji drogowej w dniu 22 listopada 2004 r.

Sąd zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 6 k.c. ten, kto powołując się na przysługujące mu prawo, żąda czegoś od innej osoby, obowiązany jest udowodnić fakty (okoliczności faktyczne) uzasadniające żądanie, ten zaś kto odmawia uczynienia zadość żądaniu, a więc neguje uprawnienie żądającego, obowiązany jest udowodnić fakty wskazujące na to, że uprawnienie żądającemu nie przysługuje. Podkreślić należy, że w przepisie tym chodzi nie o każdy fakt, lecz o fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc o fakty prawotwórcze, czyli wskazujące istnienie prawa, oraz fakty niweczące lub tamujące prawo, czyli wskazujące na to, że żądanie strony jest nieuzasadnione. W myśl ogólnych zasad na powodzie spoczywa ciężar udowodnienia faktów uzasadniających jego roszczenie (tak też SN w orz. z 3 października 1969 r., II PR 313/69, OSNCP 9/70, poz. 147), a na stronie pozwanej obowiązek udowodnienia okoliczności uzasadniających jej wniosek o oddalenie powództwa (tak SN w orz. z 20 kwietnia 1982 r., I CR 79/82, niepubl.).

W orzeczeniu z 17 grudnia 1996 r. (I CKU 45/96, OSNC 1997, nr 6-7, poz. 76) Sąd Najwyższy stwierdził, że przy rozpoznawaniu sprawy na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego zmienionych ustawą z 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 189) rzeczą sądu nie jest zarządzanie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z tych faktów wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). Ponadto, w orzeczeniu z 12 grudnia 2000 r. (V CKN 175/00, OSP 2001, nr 7-8, poz. 116) Sąd Najwyższy stwierdził, że działanie sądu z urzędu może prowadzić do naruszenia prawa do bezstronnego sądu i odpowiadającego mu obowiązku przestrzegania zasady równego traktowania stron (art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

To strony mają dążyć do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, nie mogą być bierne i liczyć na skorzystanie w dalszym toku postępowania ze środka odwoławczego, w którym zarzucić mogłyby sądowi niewyjaśnianie rzeczywistej treści stosunków faktycznych i prawnych (art.3 k.p.c.).

W przypadku odpowiedzialności odszkodowawczej na zasadzie winy (art. 415 k.c.) - zdaniem Sądu - to na powodzie - reprezentowanym przez profesjonalnego pełnomocnika - spoczywa ciężar wykazania winy pozwanego.

Na podstawie zeznań świadka ... - Sąd ustalił, iż do kolizji doszło wskutek omijania przez pozwanego po bardzo śliskiej nawierzchni - idących jezdnią - blisko pobocza dzieci.

Powód nie wykazał w tej sytuacji żadnej inicjatywy dowodowej (nie stawił się na żaden z dwóch wyznaczonych terminów rozpraw, nie złożył też żadnych wniosków dowodowych na piśmie), co zdaniem Sądu doprowadziło w świetle zeznań ww. świadka do nieudowodnienia winy pozwanego w przedmiotowym zdarzeniu.

Zgodnie zaś z art. 424 k.c.kto zniszczył lub uszkodził cudzą rzecz w celu odwrócenia od siebie lub od innych niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio od tej rzeczy, ten nie jest odpowiedzialny za wynikłą stąd szkodę, jeżeli niebezpieczeństwa sam nie wywołał, a niebezpieczeństwu nie można było zapobiec i jeżeli ratowane dobro jest oczywiście ważniejsze aniżeli dobro naruszone.

Mając powyższe na względzie sąd orzekł jak w sentencji.

 

 

 

p3
najczęściej zadawane pytania

p2
Baza ogłoszen

2013 Arkadiusz Słabek. Wszystkie prawa zastrzeżone. Wsparcie techniczne: Photo Graphic Project LTD & Nabilsoft Ltd.